Chuyện con hẻm nhà Nguyễn Tiến Trung

Buổi chiều ngày mùng 6 tháng 7, tầm bốn năm giờ, đi làm về, ngang hẻm Nguyễn Cảnh Dị, đường Thăng Long, phường 4, quận Tân Bình, nhiều người trông thấy công an xuất hiện có vẻ bất thường. Càng bất thường hơn, khi sáng hôm sau, trấn ngay đầu hẻm là một dàn công an mặc sắc phục. Vài ba ông trong hẻm chở vợ con ra, không sao, nhưng mấy anh lái xe gắn máy vào hẻm, thì bị chặn lại bắt quay ra mặc cho họ phân trần ‘nhà ngay đây, cách có vài bước chân’. Người ta thắc mắc tại sao cho ra, không cho vào, công an không giải thích, chỉ xua tay ra hiệu bảo đi.

Xin mở ngoặc đơn nói qua về đường hẻm Nguyễn Cảnh Dị và sinh hoạt thường nhật của nó. Hẻm chính này không dài, tẽ ra nhiều hẻm phụ hình xương cá. Tất cả các hẻm lớn nhỏ đều chung tên Nguyễn Cảnh Dị. Từ ngoài tính vào, cứ bên trái lẻ, bên phải chẵn. Gọi là đường hẻm nhưng bề ngang đủ hai xe taxi tránh nhau thoải mái. Mặt đường tráng nhựa, có đèn đường cao áp sáng sủa, sạch sẽ. Nhà trong hẻm đa số đều xây lầu, cho người nước ngoài thuê ở hoặc làm văn phòng. Chủ nhà cho thuê phần đông là đảng viên, cán bộ quân đội hưu trí, sống quanh đó. Người thuê có thể không ai quen ai, nhưng chủ nhà thì đều quen biết nhau, sinh hoạt trong cùng tổ dân phố, tổ hưu trí, tổ đảng. Buổi sáng ra đầu hẻm mua cá thịt, rau trái, bánh mì gặp nhau, chuyện trò qua lại, tin tức từ đó truyền đi nhanh chóng, và không mấy khi sai lạc nhiều. Có thể gọi đầu hẻm là thông tấn xã vỉa hè, cũng được. Chính thông tấn xã này, sáng ngày 7 tháng 7, đã rỉ tai dân trong hẻm lý do công an chặn xe, khám nhà, bắt người, trước bản tin chính thức lúc 7 giờ tối của đài truyền hình Việt Nam đến gần mười tiếng đồng hồ.
Theo bản tin này thì anh Nguyễn Tiến Trung đã bị bắt tại nhà riêng ngày 7 tháng 7, một hôm sau khi anh bị loại khỏi quân đội vì không hoàn thành nhiệm vụ, không đọc 10 lời thề quân đội, tiết lộ bí mật hành quân (Trung nhập ngũ tháng 3 năm 2008).
Trên màn hình ti vi lần lượt hiện ra những bức ảnh Trung chụp một mình, chụp chung với ‘đồng đảng’. Nhiều tội trạng của Trung được nêu lên: kích động biểu tình chống Trung Quốc hồi năm 2007, là một trong các thành viên hoạt động tích cực cho việc ra công khai của đảng Dân Chủ Việt Nam do ông Hoàng Minh Chính thành lập, có nhiều bài viết, bài nói chỉ trích đường lối của nhà cầm quyền đương thời.

Người ở xa không biết thế nào, chứ người ngay trong hẻm Nguyễn Cảnh Dị rất bàng hoàng. Càng xem càng sợ! Trên tivi, rõ ràng là hình thằng Trung hẻm 6 Nguyễn Cảnh Dị! Trung ư? Không thể! Mới năm nào nó còn trong đội thiếu nhi. Lễ hội nào, thằng bé cũng đeo cái trống to nhất, đánh say sưa, vui vẻ cùng các bạn. Mặt mũi sáng láng, học giỏi có tiếng. Nhà có hai anh em trai, du học cả hai. Bố mẹ, họ hàng đều đảng viên, người đàng hoàng cả. Trung là Kỹ sư tin học, học xong Thạc sĩ tại Pháp trở về Việt Nam từ năm 2007. Em trai còn ở lại bên đó học tiếp. Người như thế, can cớ gì ‘thách thức luật pháp theo sự chỉ đạo của bọn nước ngoài’
Can cớ gì thì không biết, nhưng rõ ràng lúc gần 11 giờ trưa, Trung bị đưa ra khỏi nhà, mỗi bên kèm hai người công an mặc thường phục. Trung đi giữa, đầu ngẩng cao, nét mặt không chút xấu hổ hay sợ sệt. Hai tay không bị còng. Người trong hẻm không ai không thấy nhưng tránh lại gần, càng không dám hỏi han, chụp ảnh.
Một cụ hưu trí có vẻ thạo tin cho biết lệnh bắt tạm giam bốn tháng đấy, nó khổ đã đành, nhưng bố mẹ, họ hàng nó phen này mới chết. Thật là con dại cái mang! Lần nào đi họp, người ta cũng nói cho đến nỗi không còn dám ngẩng mặt lên. Thế sao không ai khuyên bảo nó? Nó nghe đâu mà khuyên! Ngay như khi còn ở trong quân đội, ai cũng phải đọc 10 lời thề của quân đội nhân dân Việt Nam, mỗi nó đọc 9 điều, đến điều trung thành với đảng, nó không đọc, bảo rằng đảng của nó là đảng Dân chủ Nhân dân chứ không phải là cái đảng cộng sản. Gan chưa! Ghê chưa!
Mấy anh có vẻ là xe ôm, ngồi ghếch xe trước hẻm 6 nhà Trung bĩu môi ‘ghê cái con khỉ! Chiều qua, lúc nó bị loại ngũ, về nhà, công an theo vô nhà luôn. Cả đêm, lục soát chỗ này chỗ nọ, tìm thấy trên máy tính và USB của nó còn nhiều thứ chưa xóa. Hoạt động dân chủ dân chiếc, cho dù với động cơ gì, bằng phương pháp gì thì cũng phải kỹ chứ như thằng này…chậc, đánh đấm mẹ gì! Một bà sồn sồn nhà gần nhà Trung đưa thêm tin ba mẹ Lan, bạn gái Trung, từ Hà Nội vào Sài Gòn bàn chuyện cưới xin ‘nhưng binh tình này, còn gì mà cưới’. Cứ thế, mỗi người bổ sung thêm một ít, từ giữa trưa tới chiều thì chuyện anh Trung bị bắt, đã kịp lên tivi, đi xa muôn dặm.

Ông T. sống hơn 30 năm trong hẻm Nguyễn Cảnh Dị thở dài ‘năm trước nghe tin bắt người này, năm nay nghe bắt người khác. Chưa hết sợ thì đùng một cái, lại tới phiên thằng Trung, người hẻm mình, phường mình, quận mình … Những tội lỗi người ta buộc cho nó ‘phản động, điên cuồng chống đối, câu kết, làm tay sai nước ngoài’ nghe rợn gai ốc! Cuộc sống hàng ngày vốn đã quá vất vả, căng thẳng. Ai cũng mắt mũi lờ đờ, cổ rụt vai so, lúc nào cũng ngay ngáy lo kẹt đường, thất nghiệp, dịch bệnh, lũ lụt…Bây giờ còn thêm nỗi lo bọn ‘phản động cấp hẻm’ thì thiệt quá khổ!

Nguyễn Thị Lan Anh.